 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
Tekst
Interview door Gert van Engelen Stichting Noordkaap wil leegstaande panden op Voorstraat-Noord tijdelijk tot leven wekken als 'broedplaatsen' voor kunst en cultuur Wordt Kick-Off werkelijk de aftrap? Kick-Off, de manifestatie die half december vorig jaar plaatshad op de Voorstraat Noord en waaraan meerdere Picturaleden hevig meewerkten, gaat hoogstwaarschijnlijk worden wat het in het Engels zegt te zijn: een aftrap. Kick-Off beloofde de vergeten winkelstraat vier dagen en avonden lang te doen "zinderen", en dat heeft het ook gedaan. Honderden mensen trokken verrast en verwonderd door de Voorstraat-Noord, nieuwsgierig voortstappend van de ene naar de andere etalage. Kick-Off had ook een andere bedoeling: startsein en "trailer" zijn van de plannen die de organiserende Stichting Noordkaap heeft voor het hergebruik van de leegstaande panden in deze straat. En dát, zegt mede-oprichtster Katja Diallo, neigt er nu van te gaan komen. Er is een reden voor haar voorzichtige formulering: veelbelovende, maar broze onderhandelingen zijn gaande, die zij niet wil verstoren met al te stellige beweringen. "Alles staat en valt met die onderhandelingen; eerst maar even de uitkomst afwachten." De Dordtse Stichting Noordkaap is opgericht in 2003. Het bestuur ervan omvat keurig een voorzitter (Ton van Dalen), secretaris, penningmeester en bestuursleden, precies zoals wettelijk vereist is. Maar in die functies schuilt het belang niet van de stichting; het zijn veel meer het oprichtingsideaal, het officiële doel, dat ertoe doet. Noordkaap verzamelt per project mensen om zich heen, dikwijls Picturaleden, "om plannetjes te smeden", vertelt Diallo. Noordkaap is, in bevlogen beeldspraak, een vliegwiel, een gereedschapskist. Noordkaap is initiator, gesprekspartner, coördinator én trait-d'union. Welbeschouwd is het "een beweging die, in wisselende gedaantes, neerstrijkt op onverwachte plekken in de stad Dordrecht", zoals het mooi omschreven staat op haar website: www.noordkaap.org. Dat neerstrijken is altijd op dezelfde plekken: tijdelijke, ongebruikte, leegstaande locaties. Want dát is namelijk wat de stichting beoogt: met discussie, met "poëtische en experimentele voorstellen, met korte acties, bevorderen dat óp die plekken mogelijkheden worden verkend, of anders ontstaan, voor tijdelijk hergebruik, door kunstenaars, jonge ondernemers en vormgevers. De stichting wil met "culturele activiteiten in de breedste zin van het woord" bemoedigen dat op die "broedplaatsen" kunst en cultuur (weer: tijdelijk) "een prominente rol" spelen, om zo een aantrekkelijker cultureel klimaat te veroorzaken. Dordt, vindt ze, is daar geknipt voor. In september 2004 presenteerde Noordkaap zich met een eerste "kunstevent", de manifestatie Kruiend IJs. Die speelde zich af op Stadswerven, het dertig ha metende gebied langs de Noordendijk, Oranjelaan en Merwedestraat, vlakbij het drierivierenpunt. Kruiend IJs was spraakmakend, het tintelde en buitelde er van de creativiteit, en de gemeente merkte de gebeurtenis zelfs aan als "innoverend". Maar inmiddels, anderhalf jaar later, wil Katja Diallo niets meer met Stadswerven te maken hebben. "Het is dichtgeslibd, vastgespijkerd. Je komt er niet tussen, in de programmering van de leegstaande gebouwen daar. Ik heb er een sik van gekregen." Bokkig doet ze er verder het zwijgen toe. Hoe teleurstellend Stadswerven ook afliep, Kruiend IJs was "een goed begin" van het soort kunstprojecten dat Noordkaap voor ogen heeft; dat stond overeind. En hoe ontmoedigend sommige gemeentelijke beleidsmakers zich ook op Stadswerven gedroegen, de stichting wilde verder. Dordrecht kent immers meer locaties die tijdelijk herschapen kunnen worden tot broedplaats en laboratorium voor jonge kunstenaars en beeldvormers. En zo kwam de Voorstraat-Noord in zicht, een gebied met een hoog kunstzinnig soortelijk gewicht (Pictura, talrijke galeries en kunsthandels, CBK, Intermezzo), maar ook een beetje een afgelegen, veronachtzaamde winkelstraat - met dertien leegstaande panden. Noordkaap wilde laten zien dat tijdelijk hergebruik van deze panden "een positieve invloed" op de sfeer in de straat kan hebben. De stichting betrok uiteenlopende mensen bij de activiteiten die zij daartoe wilde opzetten, zoals Jeanne van der Horst, de tentoonstellingscoördinator van Pictura. "Aanvankelijk", vertelt Van der Horst, "was ons plan om één keer per maand een pand op de Voorstraat-Noord uit te kiezen, en daar een activiteit te organiseren, die kort duurde. Zodat er een vervreemdend effect optrad bij mensen die een maand later weer eens langs dat pand liepen: 'Hé, hier zat toch.....?'" Uiteindelijk werd de opzet om deze serie van activiteiten, te laten beginnen met één grote manifestatie, om zo "in één keer de aandacht te vestigen" op de Voorstraat-Noord. Dat werd Kick-Off, de verzamelnaam voor de grote hoeveelheid activiteiten die van 15 december tot en met 18 december gehouden zou worden op de Voorstraat-Noord, die formeel begint bij het Steegoversloot en eindigt bij het Melkpoortje. Het programma zou de straat "transformeren tot een stedelijk podium", tot "een fantastische straat", die vibreerde van de energie en creativiteit. Lekkermakers Het publiek zou er getrakteerd worden op talloos veel acties, die in een mengelmoes van Nederlandse en Engelse begrippen werden aangeduid als: urban sounddesign, hedendaagse kunstverkenningen, fusion en fashion, muzikale energie, tintelende ontmoetingen en digitale lekkermakers. Enkele leegstaande panden zouden worden ingericht door kunstenaars en vormgevers, en bezoekers konden er aantreffen: een modeshow, discussieruimte, minibioscoop met kunst- en cultfilms, een onalledaags breicafé, veel raamprojecties, nachtelijke feestjes, experimentele muziek, een levend poppenhuis en een Pop-Up show. Een restaurant zou een Kip-Off-menu aanbieden, een bierlokaal een Kick-Off-bieraanbod. De Oud-Katholieke Kerk, "de sereenste parel van de Voorstraat-Noord", viel op zaterdag te bezichtigen. Pictura, "Nederlands oudste tekengenootschap, in het bezit van Dordrechts meest flexibele tentoonstellingszalen", hield tezelfdertijd een ledententoonstelling, 'Anarchique' geheten. Alle deelnemers ten slotte kregen een opzichtig, blauw uithangbord. Sommige gevels werden belicht. Katja Diallo licht toe dat het tijdstip, half december, niet willekeurig was gekozen. "We besloten Kick-Off te laten samenvallen met de kerstmarkt, omdat je dan gelijk een groot publiek trekt. Maar tegelijkertijd wilden we laten zien hoe het óók kan - dat sfeer in een straat niet banaal hoeft te zijn." Daarnaast speelde enige ijverzucht mee, geeft ze toe. "De gemeente is bezig met een onderzoek naar hoe je met creatieve economie een creatieve stad kunt bewerkstelligen. Onze activiteiten sluiten daar bij aan; ook wij willen met creativiteit proberen meer uit de stad te halen. Het grote verschil is dat wij met een klein budget en een kleine organisatie, maar met groot enthousiasme van de deelnemers, die doelstelling ook omzetten in daadwerkelijke acties." Stug Kick-Off kwam moeizaam tot stand. Diallo en Van der Horst vertellen dat lang niet alle eigenaren van de leegstaande panden vlot bereid waren hun deuren te openen. "De medewerking viel erg tegen", vertellen ze om beurten. "Ook het gros van de winkeliers was aanvankelijk sceptisch. Dat kwam vooral doordat het om kunst ging. Heel veel mensen zaten daar niet op te wachten." Maar naarmate de plannen duidelijker werden en de lokale kranten er opgetogen over berichtten, "stelden ook de meest stugge middenstanders hun houding bij, en werden zij steeds optimistischer over Kick-Off. Steeds meer mensen wilden meedoen." Tijdens de opbouw was de stemming "opperbest" en werd zelfs een soort "onze-straat-solidariteit" voelbaar. De manifestatie slaagde. De herschapen Voorstraat-Noord trok veel bekijks en straalde een prettig soort energieke vitaliteit uit. Sommige onderdelen van Kick-Off werden gretig bezocht. Diallo heeft de resultaten van Kick-Off in cijfers vervat. De manifestatie speelde zich af op 26 locaties, verspreid over de straat. Op 9 locaties kon het publiek naar binnen. Op de overige 17 locaties waren activiteiten die door de winkeliers zelf werden verzorgd, of die van buitenaf te bezichtigen waren, zoals de raamprojecties. Zes leegstaande ruimtes werden door Noordkaap opgevuld, 30 panden hadden een uithangbord, 13 panden werden uitgelicht. Van de 53 aanwezige winkels verleenden 23 ondernemers in dat bruisende weekeinde hun medewerking. Dat is een bescheiden oogst, maar Diallo is er niettemin tevreden over. "Door hun afkeer van kunstprojecten was medewerking lastig. Maar ik denk dat wij nu hebben aangetoond dat kunst helemaal niet akelig of eng hoeft te zijn." Een volgende keer zal Noordkaap alleen maar meer bereidheid ondervinden, denkt ze. "Als eerste kennismaking is Kick-Off geslaagd. Noordkaap heeft haar gezicht laten zien en de bewoners van de straat en de winkeliers hebben de manifestatie vrij enthousiast ontvangen. Daardoor is het voor ons makkelijker geworden om straks nieuwe dingen te doen." De reacties van de bezoekers sterkten de organisatoren al evenzeer. Honderden hebben in die dagen de Voorstraat-Noord verkend. Diallo: "Ze konden concreet zien wat wij voor ogen hadden en ze waren verrast. Een normaal grijze straat had ineens een eigen gezicht, een ander karakter, gekregen, met beperkte middelen: een raamprojectie hier, muziek van dj's en mixers daar, een performance in een etalage ginds, tikkende naalden in het breicafé. Met name door de blauwe uithangborden had de Voorstraat-Noord een compleet afwijkend beeld." Wervelwind Kick-Off heeft een gunstige recensie gekregen, maar is bedoeld als aftrap. Die serie van activiteiten die de leegstaande panden tot hergebruik moeten brengen, komt die er ook? Of wordt Kick-Off, zoals het lot van Kruiend IJs onbedoeld was, zo'n wervelwind die opsteekt, langs raast, maar alles bij het oude blijkt te hebben gelaten, zodra het stof is neergedaald? Diallo en Van der Horst kijken elkaar bedachtzaam aan. Daarna vertellen ze dat ze niet volledig openhartig in hun antwoord kunnen zijn. "Wij zijn nu bezig om op de Voorstraat-Noord een vaste plek te krijgen", laten ze los. "Een multi-functioneel pand, waarin wij jonge ondernemers zullen vragen te gaan zitten. In dat grote pand komt ook, is het plan, een openbare ruimte. Voor tentoonstellingen, muziek, koffie met taart, presentaties - al die dingen die het leven leuk maken. Vanuit die vaste plek willen wij de activiteiten in de straat organiseren." De Stichting Noordkaap voert op dit moment met de eigenaar van zo'n kloek gebouw onderhandelingen. Die verlopen tot dusverre "soepel", en om dat zo te houden willen Diallo en Van der Horst er niet meer over bekendmaken. Want, waarschuwen ze, er staat veel op het spel. "Zo'n vaste plek is hard nodig. Je moet iets blijvends hebben om iets op te kunnen bouwen, in ieder geval de eerste twee jaar. Mislukken de onderhandelingen, dan komt alles weer stil te liggen en krijgt de kick-off geen vervolg." >> Tekst |